
Μίνι πολιτική κρίση στη γείτονα χώρα. Συνηθισμένα τα βουνά στα χιόνια Ένα πραξικόπημα κάθε εικοσαετία. Ο Cemal Gürsel τη δεκαετία του 60, ο Kenan Evren τη δεκαετία του 80. Κάθε φορά για τον ίδιο λόγο. Τη διατήρηση του κοσμικού χαρακτήρα του κράτους και των κεμαλικών αξιών γενικότερα.
Μετά από μια τριανταετία διακυβέρνησης του CHP, του ρεπουμπλικανικού λαϊκού κόμματος, που ο Mustafa Kemal Atatürk ίδρυσε με βασικό άξονα ιδεών την καθιέρωση της δημοκρατίας, την ενίσχυση της εθνικής συνείδησης, την ενίσχυση του ρόλου του κράτους στην κοινωνική και οικονομική ζωή του τόπου, τον φιλολαικισμό (με την θετική του έννοια), την καθιέρωση του κοσμικού χαρακτήρα του κράτους και τις επαναστατικές αλλαγές και μεταρρυθμίσεις, την διακυβέρνηση του κράτους αναλαμβάνει ο Adnan Menderes και το δημοκρατικό κόμμα. Ο εξευρωπαϊσμός του κράτους επιβραδύνθηκε, με πισωγυρίσματα όπως η προσπάθεια νομιμοποίησης του αραβικού αλφάβητου. Η λογοκρισία στον τύπο και οι συλλήψεις δημοσιογράφων και ακαδημαϊκών οδήγησε σε κινητοποιήσεις φοιτητών και συνολική αναστάτωση στη χώρα (παρά την φιλελευθεροποίηση της οικονομίας και την ενίσχυση του εμποριου). Η κατάληξη? Δικτατορία και θάνατος στον Menderes. Δικτατορία ωστόσο διαφορετικού τύπου από αυτές που μας είναι γνωστές. Αρχηγός του κράτους γίνεται ο συμπαθείς από όλους Cemal Gürsel χωρίς ο ίδιος να συμμετέχει στην κατάληψη της εξουσίας και μετά από μια μικρή περίοδο πρωθυπουργός ο İsmet İnönü. Ο στρατός είναι παρόν ως εγγυητής της συνέχειας των κεμαλικών οραμάτων.

Από εκεί και πέρα πολιτική αστάθεια με κατά βάση εναλλαγή στην εξουσία του Süleyman Demirel (δεξιών πεποιθήσεων) και του Bülent Ecevit (αριστερών πεποιθήσεων και πρόεδρος του CHP) και 14 διαφορετικές κυβερνήσεις από το 69 ως το 80. Ήταν οι δεκαετίες που ανά τον κόσμο επικρατούσε αναταραχή και συγκρούσεις μεταξύ αριστερών και δεξιών δυνάμεων και η Τουρκία δεν έμεινε απ' έξω. Φοιτητές και ακαδημαϊκοί πάλι πρωτοστατούν επιλέγοντας στρατόπεδα. Το αποτέλεσμα, Kenan Evren και μία ακόμη δικτατορία με πολλές φυλακίσεις δολοφονίες πολιτών εξαιτίας των πολιτικών φρονημάτων τους. Ο Turgut Özal γίνεται πρωθυπουργός το 83 όταν η εξουσία δίνεται και πάλι στους πολιτικούς αλλά όντας υπό δικτατορία και με τον Evren πρόεδρο της χώρας.
Λαμβάνοντας υπ'όψιν λοιπόν τις εναλλαγές στην εξουσία ως και τη δεκαετία του 80 μπορεί κανείς να κάνει κάποιες παρατηρήσεις.
(1) Ο στρατός ήταν πάντα κυρίαρχος του πολιτικού παιχνιδιού από ιδρύσεως της τουρκικής δημοκρατίας. Από τους οκτώ πρώτους προέδρους της δημοκρατίας οι επτά ήταν στρατιωτικοί, Atatürk, İnönü, Gürsel, Sunay, Korutürk, Evren.
(2) Ο πρόεδρος της χώρας είχε πάντοτε ουσιαστικό λόγο στα πολιτικά πράγματα της χώρας και διαφυλάττει (θεωρητικά τουλάχιστον) τις αρχές του κεμαλισμού. Έτσι οι δικτάτορες παρέδιδαν την πολιτική εξουσία όλων των επιπέδων σε πολιτικούς αλλά κρατούσαν για τον εαυτό τους το ανώτατο αυτό αξίωμα (και εδώ διαφέρει η προεδρευομένη δημοκρατία της Ελλάδας από αυτή της γείτονας χώρας).
Από τις αρχές του 90 λοιπόν και μετά η γείτονα υπεισέρχεται και πάλι σε μια εναλλαγή εξουσίας μεταξύ Tansu Çiller, Mesut Yılmaz και Bülent Ecevit με αρνητικό κατά βάση ισολογισμό (εκτός ίσως της περιόδου του Ecevit). Και τότε ανατέλλει το άστρο του μετριοπαθή ισλαμιστή Recep Tayyip Erdoğan.
(συνεχίζεται)